Lesmethodes… Waarom Les?

Er zijn vele verschillende redenen om een instrument op te pakken, te gaan zingen, of simpelweg met een lepel op een omgekeerde pan te gaan slaan. Het is mensen eigen om de geluiden van hun omgeving te kopieëren, zo leren we niet alleen spreken, maar ook minder direct verbaal communiceren door intonatie, accentuatie en timing. Een enkel woord kan zo oneindig verschillende betekenissen krijgen en een subtielere onderlaag zoals humor, teleurstelling of verbazing.

Het bespelen van een instrument is niet meer dan een extentie van onze gebruikelijke wegen van communiceren, maar de methode is daardoor niet beperkter in zijn mogelijkheden.

Gek genoeg blijkt dit maar zelden uit de meeste gangbare lesmethoden die gebruikt worden tijdens een muziekles. Leerlingen willen muziek maken, maar worden in de les geconfronteerd met een nieuwe taal waarin ze kunnen lezen noch schrijven. Dit is een enorme blokkade die, zowel fysiek als mentaal, verstrekkende gevolgen heeft die vaak niet overzien worden.

Een leerling die meer kan spelen dan lezen voelt zich muzikaal beperkt door de bladmuziek en raakt verveeld, of zelfs gefrustreerd door het gebrek aan vooruitgang. Een leerling die meer kan lezen dan spelen wordt keer op keer geconfronteerd met het eigen gebrek aan technische ervaring.

Didactisch gezien is een dergelijk proces een compleet onverantwoorde nachtmerrie die weinig, of zelfs het verkeerde effect heeft op de leerling. De noten staan letterlijk ‘in de weg’  van het maken van muziek, als de lesmethode uberhaupt al begint met muziek. Vaker worden er eerst een tiental pagina’s gewijd aan hoe men hoort te zitten(gebaseerd op kennis van 50+ jaar geleden), hoe een notenbalk werkt, notenwaarden, rusten, muzikale termen, vingersymbolen voor links en rechts, technieken, etc. En dan gaan we er al van uit dat de leerling oud genoeg is om een dergelijke ‘uitleg’ te kunnen lezen.

Een les als deze gaat voor driekwart verloren aan gepraat en uitleg, voor een leerling die voor een ander doel kwam, of simpelweg een dergelijke concentratiespanne niet heeft. De lijst is eindeloos, maar na 12 pagina’s met abstracte symbolen en foto’s van mensen die ‘wel’ gitaar spelen is het dan meestal toch wel eindelijk zo ver. Het eerste stukje, muziek!

…Gevolgd door een set pagina’s met oefeningen als ’16 korte noten op dezelfde snaar’, ‘8 lange noten op dezelfde snaar’, ‘4 nog langere noten op (zucht, nog steeds) dezelfde snaar’. Gelukkig maar dat de volgende les een nieuwe snaar introduceert. Met precies dezelfde oefeningen.

Ik heb in 12 jaar doceren slechts één boek gezien dat slaagde in een praktische, plezierige en muzikale vorm van geschreven muziek als lesmateriaal te bieden. En dat is angstvallig weinig. Sterker nog, dat moet veranderen. Beter kunnen. Het liefst gisteren.

Gelukkig kan dat ook, dergelijke methode’s bestaan zelfs al jaren. Ze zijn bekend onder de namen ‘privéles’, ‘groepsles’, ‘spelen in een bandje’, of de meest voorkomende ‘thuis een beetje aanklieren naast de cd-speler’. Geen enkele methode is ideaal, maar een goede docent kan veel meer bieden dan een CD, een boek, of zelfs een video van het internet.

Interactie.

Een docent kan de informatie afpassen, waar een boek je overspoelt met informatie. De juiste informatie aangeven, want wie niet van het bestaan van de antwoorden wist, denkt er soms niet aan om de vragen zelfs maar te stellen. Suggesties voor verbetering, want vier oren horen meer dan twee. En het meest belangrijke, motivatie. Muziek is een vorm van expressie, maar wie niet de kans krijgt om met een ander te praten en te oefenen zal niet alleen het doel, maar ook de oorspronkelijke reden van het maken van muziek verliezen.

Het plezier.

Dus wees altijd voorzichtig met de aanschaf van een lesmethode, zeker voor zelfstudie. Als het met een eerste inzage onbegrijpelijk lijkt, dan is het vaak niet de moeite. Gelukkig zijn er uitzonderingen, hoewel zeldzaam. En hulp zoeken hierin staat altijd vrij. Dat wil echter niet zeggen dat alles gezegd is over dit onderwerp, dus blijf spelen. En tot binnenkort…